نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار جامعه شناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد سنندج،

2 مدیریت دولتی و عضو هیئت علمی دانشگاه پیام نور استان کردستان

چکیده

هدف مطالعه حاضر بررسی عوامل مؤثر بر تعرض شهروندان به کارکنان پلیس (مورد مطالعه شهر سنندج)است. یکی از مسائلی که در سال­های اخیر توجه محققان، مسئولان و عموم مردم را به خود جلب نموده است، تعرض و برخورد خشونت­ آمیز شهروندان نسبت به مأموران نیروی انتظامی است. در پژوهش حاضراز روش چندگانه کمی (اسنادی- کتابخانه‌ای و پیمایشی) و کیفی از نوع پدیدارشناسی استفاده‌ شده است. جامعه آماری این تحقیق در بخش کمّی، تمامی شهروندان شهر سنندج و بر اساس فرمول کوکران بوده که از بین آن‌ها نمونه­ای با حجم 365 نفربه شیوه نمونه‌گیری خوشه­ای انتخاب گردیده و باکمک ابزار پرسشنامه محقق ساخته، داده­ها جمع ­آوری و در دو سطح توصیفی و استنباطی مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت. در بخش کیفی نیز به شیوه نمونه ­گیری هدفمند 38 نفر از افسران ناجا در شهر سنندج انتخاب و با تکنیک مصاحبه نیمه عمیق، داده­ه ا گردآوری‌ شده است. یافته­ های توصیفی تحقیق حاکی از آن است که میانگین تعرض شهروندان به پلیس کمتر از حد متوسط و میانگین متغیرهای اعتماد اجتماعی، رضایت اجتماعی، پیوند و کنترل اجتماعی، احساس محرومیت نسبی، برخورد پلیس با شهروندان تا حدودی مناسب و میانگین متغیرهای یادگیری و پیوند افتراقی، احساس آنومی و بازدارندگی در بین شهروندان متوسط است. یافته­های استنباطی نیز حاکی از آن است که بین متغیرهایاعتماد اجتماعی، پیوند اجتماعی، بازدارندگی و رضایت اجتماعی با میزان گرایش شهروندان به تعرض نسبت به پلیس رابطه معکوس و معناداری مشاهده شد اما بین متغیرهای احساس آنومی، نحوه برخورد مأموران نیروی انتظامی با مردم، یادگیری و پیوند افتراقی، انگ زنی مأموران و احساس محرومیت بامیزان گرایش شهروندان به تعرض نسبت به پلیس رابطه مستقیم و معناداری به دست آمد. یافته­های بخش کیفی نیز نشان داد اکثریت پاسخگویان در طول دوران خدمت خود تجربه زیسته متعددی از تعرض داشته­اند و بیشترین نوع تعرض، کلامی و روانی بوده و تعرض فیزیکی، تخریب اموال و تجهیزات سازمانی و مسلحانه در رده­های بعدی قرار می­گیرند و یگان­های اجرایی انتظامی چون یگان ویژه، پاسگاه­ ها، کلانتری­ ها، راهور، پلیس مبارزه با قاچاق مواد مخدر، مرزبانی و ... که بیشتر با ارباب­رجوع و شهروندان در ارتباط­اند. مهم‌ترین پیامد تعرض از دیدگاه پاسخگویان به ترتیب تضعیف اقتدار و پرستیژ ناجا، تضعیف روحی و روانی کارکنان، ایجاد آنومی و ناامنی در جامعه، افزایش نافرمانی مدنی و جرم،فرسایش سرمایه اجتماعی و کاهش کارآمدی ناجا است.

کلیدواژه‌ها