نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکترای جامعه‌شناسی و عضو هیئت علمی دانشگاه کردستان

2 کارشناسی ارشد جامعه‌شناسی دانشگاه کردستان

چکیده

هدف پژوهش حاضر این است که به میانجی آسیب‌شناسی برنامه‌های توسعه اقتصادی و اجتماعی مناطق مرزنشین استان کردستان به بررسی پتانسیل‌ها و ظرفیت‌های موجود و بالقوه به‌عنوان برنامه‌های توسعه‌ای و تولیدی جایگزین‌هایی پدیده کولبری بپردازد. بر همین اساس، به لحاظ نظری این پژوهش متکی به تئوری‌های حوزه توسعه اقتصادی و اجتماعی، توسعه پایدار، توسعه مشارکتی و محلی و پیوندهای آن با اقتصاد مرزنشینی است. از منظر روش‌شناختی نیز دارای یک روش‌شناسی ترکیبی است که انواع مختلفی از روش‌های تحقیق اعم از تحلیل محتوای کیفی، نظریه زمینه‌ای، تحلیل سوات و... را دربرمی‌گیرد. به همین جهت، ابتدا به تحلیل محتوای کیفی برنامه‌ها و اسناد توسعه‌ای پرداخته می‌شود؛ سپس با تحلیل تماتیک داده‌های کیفی استخراج‌شده از مصاحبه‌های میدانی به بررسی تجربه زیسته، درک و تفسیر جامعه موردمطالعه نسبت به برنامه‌های موجود مدیریت کولبری و ساماندهی معیشت مرزنشینان پرداخته می‌شود تا بتوان به یک مدل پارادایمیک از وضعیت موجود پدیده کولبری دست‌یافت. نتایج این پژوهش حاکی از آن است که برنامه‌های توسعه‌ای و مدیریتی کولبری به‌ویژه در پیوند با مسئله مرزنشینان و کولبری بیشتر دربرگیرنده اقتضائات امنیتی توسعه و مرز بوده‌اند و تمایلات اقتصادی-اجتماعی برنامه‌ها در سطح عملکردی به حاشیه رانده‌شده‌اند. علاوه بر این، تجربیات زیسته مرزنشینان نیز نشان می‌دهد که تداوم کولبری سوای پیامدهای مختلف اجتماعی و اقتصادی و فرهنگی آن، منجر به بازتولید توسعه‌نیافتگی مناطق مرزنشین استان کردستان گردیده است و برنامه‌های تحت عنوان سامان‌دهی معیشت مرزنشینان نتوانسته است تغییری در رویه‌های معیشتی، توسعه و اشتغال‌زایی این مناطق ایجاد نماید.

کلیدواژه‌ها