نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دکتری جامعه شناسی، عضو هیئت علمی دانشگاه پیام نور استان کردستان

چکیده

در سال‌های اخیر و علی‌رغمپیش‌بینی بسیاری از نظریه‌پردازانجامعه‌شناسی و علوم سیاسی و از جمله نظریه‌پردازان حوزه نوسازی، قومیت و قوم‌گرایی شدت بیشتر و جان تازه‌ای یافته است. ایده اصلی در سال‌های اخیر، با وجود خوش‌بینی از روند روبه‌رشد همگرایی جهانی در راستای تضعیف انواع هویت‌ها، از جمله هویت قومی و وجه افراطی آن یعنی قوم‌گرایی بوده است، اما تحولات یکی دو دهه اخیر به‌ویژه آمار بالای کشته‌ها در نزاع‌های قومی، رشد افراط‌گرایی قومی - ملی در کشورهای پیشرفته صنعتی، و وقوع برگزیت همگی از وقوع روند و فرایند متفاوت از آنچه در اندیشه متفکران کلاسیک و حتی معاصر حوزه علوم اجتماعی حکایت دارد. ازاین‌رو، در سال‌های اخیر مجدداً توجه بیشتر به وضعیت قوم‌گرایی، علت‌های وقوع و البته اثرات مثبت و منفی آن معطوف شده است و براین‌اساس، مطالعه حاضر درصدد بررسی وضعیت قوم‌گرایی در استان کردستان (سنندج، بیجار و مریوان) و اثر حضور در شبکه‌های اجتماعی بر آن برآمده است.
مطالعه حاضر توصیفی از نوع همبستگی و مبتنی بر تکنیک پیمایش انجام پذیرفته است. جامعه آماری، شهروندان شهرهای سنندج، مریوان و بیجار بوده است و حجم نمونه انتخابی 610 نفر تعیین گردید و پرسشنامه محقق ساخته دارای اعتبار و پایایی مناسب، با استفاده از شیوه نمونه‌گیری خوشه‌ای در میان پاسخگویان توزیع گردید
اطلاعات مربوط به وضعیت تعداد ساعت استفاده از شبکه‌های اجتماعیحاکی از آن بوده است که بیشترین درصد فراوانی پاسخگویان 5/38 درصد افرادی هستند که از شبکه اجتماعی اینستاگرام استفاده می‌کنند و 09/4 درصد که دارای کمترین فراوانی است از تویتر استفاده می‌کنند. نتایج توصیفی در رابطه با متغیر وابسته یعنی قوم‌گرایی حاوی نکات مفیدی بوده است؛ نخست آنکه در شهرهای مختلف استان کردستان، انواع متفاوتی از قوم‌گرایی برجسته است. نکته دوم اینکه شدت قوم‌گرایی سیاسی در مریوان بسیار بالا بوده و با فاصله بسیار نسبت به سایر انواع قوم‌گرایی قرار دارد و در بیجار تقریباً تا حدودی این وضعیت معکوس بوده و شدت قوم‌گرایی اقتصادی با تفاوت قابل‌ملاحظه بالاتر از سایر انواع قوم‌گرایی قرار دارد. نکته سوم، اینکه در مجموع وجه غالب قوم‌گرایی در سه شهر مریوان و سنندج و بیجار از نوع اقتصادی (3/43 درصد در کل) است که وضعیت موجود استان در شاخص‌های مختلف توسعه اقتصادی و انسانی به‌خوبی گواه این مطلب است. نتایج یافته‌ها و بررسی فرضیات حاکی از آن است که رابطه مستقیم، معنی‌دار و با شدت متوسط رو به بالایی (412/0)بین استفاده شبکه‌های اجتماعی مجازی و قوم‌گرایی در سه شهر سنندج، مریوان و بیجار وجود دارد.

کلیدواژه‌ها